İstanbul Ekslibris Müzesi
İstanbul Ekslibris Müzesi
Martin R. Baeyens(Graphia Dergisi için)
Türk meslektaşım Hasip Pektaş ile uzun zamandır iyi arkadaşız. Birbirimize hep 'birader' (Türkçe kardeş anlamına gelen kelime) diye hitap ederiz. Ekslibrise olan tutkusunu elbette takdir ediyorum. Ülkesinde kitap markasının en büyük destekçisi oldu, onu sadece ünlü kılmakla kalmadı, aynı zamanda popüler hale getirdi. Bu sayede adını daha fazla uzatmadan Türk ekslibris tarihine bağlayabiliriz. Onun bir ekslibris müzesi yaratma arayışındaki sevinçlerini ve acılı anlarını ilk elden deneyimleyebildim. Bir birinci satır izleyicisi olarak şimdi bunun hikayesini anlatmak istiyorum, bana Sint-Niklaas'ın ekslibris merkezini hatırlatan, birileri nihai kaderine karar verene kadar bekleme odasında yalnız başına oturan bir tarihi hatırlatan bir hikaye.
2008 yılında İstanbul'daki IMOGA Grafik Sanatlar Müzesi'nde ilk Türk ekslibris müzesi oluşturuldu. Koleksiyonun temelini Hasip Pektaş'ın özel koleksiyonunda bulunan 3.000 ekslibris oluşturdu. Bunlar daha sonra organizatörü olduğu ekslibris yarışmalarına gelenler ile desteklendi. Ekslibris koleksiyonu, iki yıl sonra bazı belirsiz nedenlerle IMOGA'dan çıkarıldı. İstanbul Işık Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi'nde çalışmakta olan Prof. Dr. Hasip Pektaş, 2014 yılında koleksiyonu Prof. Dr. Nafiye Güneç Kıyak ve Prof. Dr. Şirin Tekinay'ın katkılarıyla Işık Üniversitesi'nde yeniden bir yuvaya kavuşturdu. Hemen ardından Maslak Güzel Sanatlar Fakültesi'nde İstanbul Ekslibris Derneği koleksiyonundan oluşan bir sergi açıldı. Kültür Bakanlığı'ndan tanınmak için de hazırlıklar yapıldı, ancak rektörler resmi müze kimliğini alamadan ayrıldılar. Bunu neden yaptılar bilmiyorum. İstanbul Ekslibris Derneği Başkanı Prof. Dr. Hasip Pektaş da, üniversiteden ayrılmak zorunda kaldı. Ekslibris derneği yönetim kurulu kararıyla koleksiyonu 2017 yılında üniversiteden çıkardı. Bu birçok zorluğa neden oldu. Üniversite Hasip Pektaş hakkında koleksiyonu geri almak için dava açtı. Bu durum karşısında Hasip Pektaş çok zorlandı. Çocukları elinden alınmış gibi hissetti. Dava henüz sonuçlanmadı ve davaya konu olan 12 bin ekslibris bir depoda tutuluyor. Sonuç belirsiz, ancak dernek, koleksiyona yeniden sahip olabileceğini umuyor.
İstanbul Ekslibris Müzesi, Selçuk Ecza Holding bünyesinde İstanbul'un Anadolu yakasındaki Üsküdar ilçesinde 2019 yılında üçüncü kez ve görünüşe göre kalıcı olarak kuruldu. Sanatsever iş insanı M. Sonay Gürgen, müzenin yeniden faaliyete geçmesi için gerekli maddi desteği sağladı. 15 Eylül 2020'de müze, Kültür Bakanlığı'ndan resmi olarak ekslibris müzesi olarak işlev görmesi için onay verdi.
Selçuk Ecza Holding, ilaç sektörüne yaptığı yoğun katkının yanı sıra genel olarak eğitime ve kültüre de değerli destekler vermektedir. Holding ayrıca 2018 yılında “Eczane, ilaç ve insan sağlığı” konulu uluslararası bir ekslibris yarışması düzenleyerek ekslibris müzesi koleksiyonunun genişletilmesini sağlamıştır. Ayrıca koleksiyona, 2019 yılında Kuzey Kıbrıs Doğu Akdeniz Üniversitesi ve Polonya Silesia Üniversitesi tarafından Prof. Dr. Senih Çavuşoğlu ve Prof. Dr. Krzysztof Marek Bak. Konya Necmettin Erbakan Üniversitesi tarafından 2021 yılında düzenlenen uluslararası "Derviş" Yunus Emre Ekslibris yarışmasında iş birliği yapılarak tüm eserlerin birer kopyası müzeye bağışlanmıştır. Bu ekslibris koleksiyonunun yanı sıra çok sayıda kitap, katalog ve tez içeren müzede ekslibris araştırmaları yapanlar için değerli bir bilgi kaynağı bulunmaktadır.
Selçuk Ecza Holding ve İstanbul Ekslibris Derneği'nin çaba ve katkılarıyla bu müze, Türkiye'de ekslibrisin gelişimini ve yaygınlaşmasını destekleyebilecek bir kültür merkezi haline grlmiştir. Ekslibris koleksiyonunu sürekli genişletmekle kalmayıp aynı zamanda kültürel mirasın korunması sağlanmıştır. Öğrencilerin ve diğer meraklıların kullanımına sunulmuştur. Sanatçılara ve tasarımcılara eğitim olanakları verilmiştir. Bu konudaki bilgi birikimine fayda sağlayacak seminer ve workshoplar düzenlenmektedir.
Hasip Pektaş's Anxious Child: Istanbul Ex-libris Museum
Martin R. Baeyens (for Graphia Magazine)
My Turkish colleague Hasip Pektas and I have been good friends for a long time. We always address each other as “birader” (Turkish word for brother). Of course I appreciate his passion for ex-libris. He has been the biggest supporter of the book brand in his country, not only making it famous but also popularising it. In this way, we can connect his name to the history of Turkish ex-libris without further ado. I was able to experience first-hand his joys and painful moments in his quest to create an ex-libris museum. As a first-line viewer I would now like to tell the story of it, a story that reminds me of the ex-libris centre of Sint-Niklaas, a history that sits alone in the waiting room until someone decides its final fate.
In 2008, the first Turkish ex-libris museum was established at the IMOGA Graphic Arts Museum in Istanbul. The collection was based on 3,000 ex-libris from the private collection of Hasip Pektaş. These were later supplemented with the entries from the ex-libris competitions he organised. The ex-libris collection was removed from IMOGA two years later for some obscure reasons. Prof. Dr. Hasip Pektaş, who is currently working at Istanbul Işık University Faculty of Fine Arts, gave the collection a new home at Işık University in 2014 with the contributions of Prof. Dr. Nafiye Güneç Kıyak and Prof. Dr. Şirin Tekinay. Immediately afterwards, an exhibition of the collection of the Istanbul Ex-libris Society was opened at the Maslak Faculty of Fine Arts. Preparations were also made to be recognised by the Ministry of Culture, but the rectors left without receiving the official museum identity. I do not know why they did this. Prof Hasip Pektaş, President of the Istanbul Ex-libris Society, also had to leave the university. The ex-libris society removed the collection from the university in 2017 with the decision of the board of directors. This caused many difficulties. The university filed a lawsuit against Hasip Pektaş to get the collection back. Hasip Pektaş had a very difficult time in this situation. He felt as if his children were taken away from him. The lawsuit has not yet been finalised and the 12 thousand ex-libris that are the subject of the lawsuit are kept in a warehouse. The outcome is uncertain, but the society hopes to regain possession of the collection.
In 2019, the Istanbul Ex-libris Museum was re-established for the third time, and apparently permanently, in the Üsküdar district on the Anatolian side of Istanbul under Selçuk Ecza Holding. Art-loving businessperson M. Sonay Gürgen provided the necessary financial support for the museum to start operating again. On 15 September 2020, the museum received official approval from the Ministry of Culture to function as an ex-libris museum.
In addition to its extensive contribution to the pharmaceutical industry, Selçuk Ecza Holding also provides valuable support to education and culture in general. In 2018, the Holding also organised an international ex-libris competition on the theme of ‘Pharmacy, medicine and human health’ to expand the ex-libris museum collection. In addition, in 2019, Prof. Dr. Senih Çavuşoğlu and Prof. Dr. Krzysztof Marek Bak. In the international ‘Derviş’ Yunus Emre Ex-libris competition organised by Konya Necmettin Erbakan University in 2021, a copy of all the works were donated to the museum. In addition to this ex-libris collection, the museum, which includes many books, catalogues and theses, is a valuable source of information for those doing ex-libris research.
With the efforts and contributions of Selçuk Ecza Holding and Istanbul Ex-libris Society, this museum has become a cultural centre that can support the development and dissemination of ex-libris in Turkey. Not only has the ex-libris collection been continuously expanded, but also the cultural heritage has been preserved. It has been made available to students and other enthusiasts. Training opportunities were provided to artists and designers. Seminars and workshops are organised to benefit the knowledge on this subject.
Yorumlar
Yorum Gönder